CNC İşlemede 29 Önemli Bilgi- Yeni Başlayanlar İçin Okunması Gerekenler

CNC İşlemede 29 Önemli Bilgi - www.tamtakim.com

CNC (Bilgisayarlı Sayısal Kontrol) işleme dünyası oldukça geniş ve karmaşıktır. Temel prensipleri iyi anlamak bu alanda başarılı olmak için çok önemlidir. CNC ile yeni tanışanlar için aşağıda bilginizi artıracak ve yaygın problemleri anlamanıza yardımcı olacak 29 teknik ipucu verilmiştir.

1. Kesme Koşulları ile İşleme Sonuçları Arasındaki İlişki

Kesme sıcaklığını etkileyen üç ana faktör vardır:

• Kesme hızı

• İlerleme (feed)

• Talaş derinliği (ap)

Bu faktörler aynı zamanda kesme kuvveti ve takım ömrünü de etkiler.

Örnek:

• Talaş derinliği 2 katına çıkarsa kesme kuvveti de 2 katına çıkar.

• Kesme hızının artırılması genellikle kesme kuvvetini azaltır.

2. Talaşların İzlenmesi Bir Teşhis Yöntemidir

İşleme sırasında oluşan talaşın şekli ve rengi işlem hakkında önemli bilgiler verir.

• Talaşın kırılması veya renk değişimi

• Aşırı kesme kuvveti veya sıcaklık gibi problemlere işaret edebilir.

Operatörler talaş oluşumunu izleyerek kesme koşullarının doğru olup olmadığını anlayabilir.

3. Kesme Kuvvetindeki Oransal Değişimler

Kesme kuvveti şu kurallara göre değişir:

• Talaş derinliği 2 katına çıkarsa kesme kuvveti 2 kat artar

• İlerleme 2 katına çıkarsa kesme kuvveti yaklaşık %70 artar

• Kesme hızının artması kesme kuvvetini kademeli olarak azaltır

Yüksek kesme hızlarında G99 feed per revolution kullanımı tercih edilir.

4. Talaş Rengi Sıcaklık Göstergesidir

Talaş rengi kesme sıcaklığını gösterir:

Talaş Rengi	Sıcaklık
Beyaz	200°C altı
Sarı	220‑240°C
Koyu mavi	yaklaşık 290°C
Mavi	320‑350°C
Mor / Siyah	500°C üzeri
Kırmızı	800°C üzeri

5. İçbükey Profillerin Tornalanması

Parça üzerinde çukur veya içbükey kavisler varsa, bu yüzeyler doğru şekilde tornalanmalıdır.

• Gerçek ölçü (X) ile hedef çap (Y) arasındaki fark büyükse, takım yüzeye sürtebilir.

• Doğru takım geometrisi ile içbükey profiller hassas şekilde işlenir.

6. FANUC Sisteminde Yaygın G Kodları

FANUC CNC sistemlerinde sık kullanılan bazı kodlar:

• G21 → Metrik ölçü sistemi

• G54 → İş parçası sıfırı

• G96 / G97 → Sabit yüzey hızı

• G99 → Devir başına ilerleme

• G80 → Sabit çevrim iptali

• G40 → Takım burun yarıçap kompanzasyonu iptali

7. Diş Açma Hızı Hesabı

Diş açarken spindle devri:

S = 1200 / diş adımı × güvenlik katsayısı

Genellikle güvenlik katsayısı 0,8 alınır.

8. Diş Adımı Standartları

• Dış dişlerde adım genellikle 1,3 × P

• İç dişlerde adım 1,08 × P

9. Manuel Pah Kırma İçin Takım Ucu Kompanzasyonu

Alt-üst pah için:

• Z = R × (1 − tan(a/2))

• X = R × (1 − tan(a/2)) × tan(a)

10. Kesme Hızı ve Takım Ömrü

Kesme hızı arttıkça:

• Kesme kuvveti azalabilir

• Sıcaklık artar → takım aşınması hızlanır

11. İlerleme Artınca Devir Ayarlama

Her 0,05 mm ilerleme artışı için spindle devri 50‑80 rpm azaltılmalıdır.

12. CNC Tornada Özel Hususlar

• Düşük devirlerde tork problemi olabilir

• Finiş işlemi tek seferde tamamlanmalıdır

• Sabit yüzey hızı için G96 kullanılır

13. Kanal Açarken Titreşim ve Takım Kırılması

Kanal açma sırasında yüksek kesme kuvveti ve düşük takım rijitliği titreşime ve kırılmaya neden olabilir. Çözüm:

• Kısa takım çıkıntısı

• Geniş uç

• Daha rijit takım (www.tamtakim.com)

14. Kanal Açmada Titreşim Sebepleri

• Uzun takım çıkıntısı

• Düşük makine rijitliği

• Çok düşük ilerleme

15. Zamanla Ölçü Değişimi

Seri üretimde birkaç saat sonra ölçüler değişebilir. Sebepler:

• Takım aşınması

• Kesme kuvvetinin artması

• Parçanın aynada kayması

16. FANUC Alt Program Formatları

• P0000000 → İlk 3 rakam tekrar sayısı, son 4 rakam program numarası

• P0000L000 → L tekrar sayısı

17. G71 Program Numarası Limiti

G71 kaba tornalama çevriminde P ve Q değerleri program satır numarasını aşarsa alarm oluşur.

18. Derin Delik Delme

Talaş tahliye kanalları korunmalıdır. Bu, talaşın kolay çıkmasını sağlar.

19. Z Yönünde Profil Ofseti

Profil başlangıç noktası Z yönünde kayarsa, çap a/2 kadar değişir.

20. Delik Çapını Değiştirme

Matkabın açılma açısı değiştirilerek delik çapı küçük miktarda ayarlanabilir.

21. Malzeme Besleme Yöntemleri

CNC makinelerde:

• Tek parça bağlama

• İki parça bağlama

• Bar besleme

22. Paslanmaz Çelik Delme

• Küçük punta matkabı kullanılmalı

• Kobalt matkap talaş kanalları fazla taşlanmamalıdır

23. Alt Program Yerine Makro Kullanımı

Makrolar alt programların yerine kullanılabilir, program numarası karmaşasını azaltır.

24. Dişte Ovalite

Diş oval çıkarsa parça aynada gevşemiş olabilir → düzeltme gerekir.

25. Matkap Tezgahında Çap Sapması

Delme işleminde çap hatası olabilir, raybalama ile tolerans düzelir.

26. Takım Problemlerinin Tespiti

Dış dişlerde yüksek kesme kuvveti → takım kırılmasına yol açabilir. Kesme kuvveti sürekli izlenmelidir.

27. Yüksek İlerleme Yönetimi

İlerleme arttığında spindle devri düşürülmelidir:

• 0,05 mm ilerleme artışı → 50‑80 rpm devir düşürme

28. Tornalamada Takım Ömrü

• Yüksek hız → düşük kesme kuvveti, hızlı aşınma

• Düşük hız → uzun takım ömrü

29. Yüzey Kalitesi ve Takım Geometrisi

Takım geometrisi yüzey kalitesini doğrudan etkiler:

• Talaş açısı

• Boşluk açısı

• Kesici kenar hazırlığı

Doğru geometri → çapak azalır, yüzey kalitesi artar.

www.tamtakim.com